in ,

Saad en ontkieming

This post is also available in: English

deur Johan Kock, produklandboukundige by Pioneer Saad

Saad is vanaf die ontstaan van die mensdom belangrik vir oorlewing. Reeds in pre-historiese tye het mense saad versamel en bewaar as voedsel en voortplantingsmateriaal.

՚n Sterk korrelasie bestaan tussen die tempo van ontwikkeling van antieke nasies en graanproduksie. Die antieke Romeine het selfs “Ceres”, die godin van graan en vrugbaarheid, aanbid. Mieliesaad het ՚n prominente rol by Ameri­kaanse Indiane se oorlewing gespeel.

Tans is saad ՚n belangrike bron van voedsel, drank en medisyne vir die mensdom. Saad vorm ՚n lewende skakel tussen ouers en die nageslag by plante. Dit is ook die wyse waarmee verspreiding van sekere plantspesies moontlik is. Saad moet soms ongunstige toestande soos uiterste koue temperature, vuur, versuiping en selfs dierlike spysver­tering oorleef totdat toestande meer gunstig vir onkieming en groei is. Biologies is saad ՚n ryp bevrugte eier­sel. Landboukundig is die beskrywing meer inklusief, waar verskeie een- en tweesaadlobbige sade die begin van elke saaiboer se sukses bepaal.

Die eerste stap tot sukses vir die mielieboer is ontkieming, gevolg deur saailinggroei vir vinnige en een-vormige opkoms, om die voorgeskrewe plantbevolking per hektaar te behaal. Die saadfisioloog sien ontkieming as morfologiese verandering waar die kiemwortel (radikel) deur die saadhuid skeur en dan oorgaan in verlenging van die koleoptiel of skede wat uitein­delik uit die grond druk en waaruit die blare dan groei. Dit alles vind onder die grondoppervlak plaas waar niemand dit kan sien nie.

Die boer sien ontkieming as saailinge wat bo die grondoppervlak verskyn. Moderne boere is bewapen met tegnologie en moet as ‘t ware tydens die plantproses die hoedjie van die saadfisioloog opsit.

Dit is deurslaggewend belangrik om die regte plantbevolking te vestig. Daarom moet vandag se boer die ont­kiemingsproses, gevolg deur saailing­groei, in fyn besonderhede verstaan. Dit is die enigste manier waarop die optimale genetiese potensiaal van ՚n mieliekultivar in ՚n bepaalde omgewing ontgin kan word.

Dit is ook van groot belang dat die boer die invloed van omgewingsfaktore op ontkieming en saailinggroei ver­staan, en ook weet hoe om dit sinvol te kan manipuleer. Tegnies is ontkieming die hervatting van aktiewe groei wat die oopbreek van die saadhuid en die verskyning van die saailing behels.

Ontkieming sluit die volgende fisiologiese en morfologiese gebeure in:

  • Opneming en absorbering van water
  • Hidrasie van saadweefsel (verbinding met water)
  • Absorpsie (opname) van suurstof
  • Aktivering van ensieme en vertering van die endosperm
  • Vervoer van ontkieminggehidroliseerde molekules na die embrioniese as
  • Toename in respirasietempo en asimulasie
  • Aktivering van seldeling en selverlenging
  • Verskyning en groei van die embrio

Daar vind dus heelwat ingewikkelde prosesse ongesiens onder die grond plaas wanneer ՚n mieliepit ontkiem. Die sukses van hierdie prosesse word by ՚n saadmaatskappy in ideale laboratoriumtoestande getoets en as saailingkiemkragtigheid op die saadsak aangedui. Ontkieming eindig dus as die kiemwortel verskyn en ՚n normale saailing gevorm is. Tydens hierdie stadium is niks bokant die grondoppervlak sigbaar nie.

Figuur 1: Fases van ontkieming en saailinggroei tydens die vestiging van ՚n mielieplant (hipogeaal).

Daarna vind saailinggroei plaas waartydens die mesokotiel (middelsaadlob) verleng om tot teen die grondoppervlak te groei sodat die koleoptiel die grondoppervlak breek en die eerste mielieblaartjie sigbaar is – dit kan as opkoms beskryf word.

Daar is egter ՚n groot aantal faktore wat die sukses hiervan bepaal. Faktore soos grondvog, grondtemperatuur, saailingsiektes, insekte, grondkors­vorming en selfs chemiese onkruidmid­dels bepaal die sukses hiervan. Dit is juis die saailinggroeikragtigheid wat gemeet word as vinnige en eenvormige opkoms, wat onvoorspelbaar is, en as gevolg van soveel eksterne faktore nie gewaarborg kan word nie.

Teen die agtergrond is dit noodsaak­lik dat die mielieboer alles in sy vermoë doen om fisies ՚n ideale saadbed te skep en gunstige klimaatstoestande te kies vir planttyd. Die saadmaatskappy onderneem om saad van goeie gehalte met betroubare kiemkragtigheid binne wetlike spesifikasies te voorsien.

Wat is dus belangrike aspekte om in gedagte te hou tydens saadbedvoorbereiding?

Water

՚n Fyn en ferm saadbed verseker voldoende kontak tussen die saad en die gronddeeltjies. Hoe beter die kontak is, hoe beter vind die waterop­nameproses plaas. Opname van water is die eerste proses wat ontkieming begin. Dit vind plaas in die eerste 18 uur nadat ՚n mieliepit geplant is. Saadselle moet gehidreer word sodat saadmetabolisme kan aanskakel en energie vrygestel kan word vir saailingontwikkeling. Sowel lewende as dooie selle neem water passief op. Die hoeveelheid water wat opgeneem word, word bepaal deur die chemiese samestelling van die saad. Indien voldoende grondvog beskikbaar is, neem ՚n mieliesaad nagenoeg 35% van sy massa in water op. By sojabone word tot 50% van die saadmassa as water opgeneem.

Dit is dus baie duidelik dat voldoende grondvog kardinaal is vir ontkiem­ing. Minder as optimale grondvogtoe­stande lei tot gedeeltelike imbibisie (wateropname) wat die hidrasieproses en saadmetabolisme belemmer. In die geval word groei en ontwikkeling aan die gang gesit, maar nie deurgevoer nie. Dit is wanneer die saad verstik en in die grond op plantdiepte doodgaan.

Wanneer herhaalde reën of be­sproeiing die saad benat en periodiek afdroog, is dit moontlik dat ontkieming voltooi word, maar dat saailing­groeikrag ernstig beperk word. Die aantal en intensiteit van die siklusse is bepalend.

Temperatuur

Tydens ontkieming vind daar baie ensiematiese, gekontroleerde prosesse in die saadsel plaas. Dit is ՚n reeks ingewikkelde metaboliese reaksies wat temperatuurgedrewe en sensitief is. Die kardinale temperature (minimum, optimum en maksimum) vir ontkieming van meeste gewassade is gewoonlik dieselfde as wat normaal vir vegeta­tiewe groei is. Optimale temperature is daardie reeks temperature waarby die hoogste persentasie ontkieming in die kortste tyd voorkom. By mielies is die minimum 8 tot 10 grade Celsius, opti­maal is 23 tot 28 grade, en maksimum is 40 tot 44 grade.

Temperatuur kan maklik beheer word deur die regte plantdatum te kies en veral deur saad op die regte diepte te plant. Op ՚n plantdiepte van 6 tot 8 cm wissel die grondtemperatuur tussen 23 en 28 grade, wat optimaal vir ontkieming is.

Gewoonlik word hierdie optimale grondtemperature in westelike produk­siegebiede vanaf begin November tot middel Desember bereik.

In die oostelike gebiede reën dit heelwat vroeër en begin die plantsei­soen al in Oktober. By hierdie vroeë aanplantings moet boere bedag wees op kouefronte en lae grondtempera­ture. Dit, tesame met sekere onkruid­beheermiddels, kan ernstige nadelige gevolge vir ontkieming en veral saai-linggroei inhou.

Gasse

Ontkieming verg gewoonlik hoë vlakke van suurstof om al die ensiematiese reaksies aan te dryf sodat saaling-ontwikkeling optimaal kan plaasvind. Die meeste plantsoorte reageer goed by gassamestellings van 20% suurstof, 0,03% koolstofdioksied en 80% stikstof. Goeie saadbeddeurlugting is ՚n goeie praktyk om te verseker dat genoeg suurstof vir ontkieming beskikbaar is. Groot hoeveelhede reën tydens planttyd skep gewoonlik toestande van verdigting en suurstof-arm grond wat ontkieming belemmer.

Opsommend kan die ideale saadbed­toestande vir optimale ontkieming beskryf word as:

  • Vogtig vir goeie imbibisie
  • Ferm vir goeie kontak tussen saad en gronddeeltjies
  • Gelyk vir eenvormige plantdiepte en min versuipkolle
  • Onkruidvry vir geen mededinging
  • Optimale temperatuur deur die regte plantdatum en plantdiepte te kies
  • Goeie porieverspreiding vir genoeg suurstofdeurlugting
  • Goeie struktuur wat korsvorming beperk

Bogenoemde voorwaardes, tesame met gehalte saad, lei tot goeie ontkieming en saalinggroei. Vinnige en eenvormige opkoms is ՚n kardinale eerste stap vir ՚n suksesvolle oes.

Vir meer inligting, stuur ՚n e-pos na info.rsa@pioneer.com of besoek www.pioneer.com/za.

What do you think?

0 points
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Veediefstal: Ekonomiese sabotasie van die landbousektor

Winkelhaak Verspreiders: Brandstof teen uitstekende pryse