in

Klimaat- en weertoestande vir 2019: Reën of El Nino?

droogte

This post is also available in: English

Deur Johan van den Berg, Santam Landbou

Die onsekerheid oor reënval vir die res van die somer bly voortduur. Dit kan wissel tussen rampdroogte (1991/92) tot vloede (1987/88). Vroeë ryp is ‘n groot risiko vir die mielie-oes, veral in die Noordwes Vrystaat.

Huidige toestande

Reën het voorgekom oor die oostelike somergraangebiede naby aan die einde van die normale plantvenster vir beide mielies en sojabone in November 2018. Reën oor die sentrale tot westelike somergraanproduksiegebiede het egter eers begin voorkom teen die einde van 2018. Dit was alreeds verby die normale plantvenster vir mielies en dit wil voorkom asof die aanplantings tussen een en twee weke na die normale aanvaarbare plantdatum plaasgevind het. Dit veroorsaak dat daar ‘n redelike groot risiko is vir rypskade. Indien ryp voor die einde van April voorkom, is skade aan die oes redelik seker. Dit word beraam dat ongeveer 70-80% van die mielie aanplantings wat wes van die N1 aangeplant is, later as die aanvaarbare plantdatum geplant is en wat seker naby aan 50% van die totale aanplantings is.

Daar is steeds tyd tot in die laaste week van Januarie om sonneblom aan te plant in die sentrale tot westelike dele van die land.

‘n Ander kenmerk van die seisoen tot op hede is die voorkoms van baie stormagtige weerstoestande met sterk wind en groot hael met swaar reën oor kleiner kolle.  Voorbeelde hiervan is by Sun City, Bela-Bela, Middelburg, Reitz, Ventersdorp en gebiede wes van Johannesburg onder andere.

Ligte reën kom steeds voor oor die Wes-Kaap, veral na die Suidkus. Dit is “ontydig” vir hierdie tyd van die jaar wat ‘n aanduiding is van die afwesigheid van “normale” weerspatrone hierdie seisoen.

Die verre westelike en suidwestelike dele van die land is steeds in die greep van ‘n baie ernstige droogte.

Alhoewel oppervlakwatertoestande in die meeste gebiede beter is as verlede seisoen, word die situasie met ondergrondse water kritiek swak. Wateraanvulling het in die meeste gebiede in die Somerreënvalgebied so ver as 2010/11 laas plaasgevind met ondergemiddelde reënval in die afgelope jare met baie min aanvulling na dieper grondlae.

El Nino en Indiese Oseaan

Die 2018/19-seisoen sal waarskynlik onthou word as een van die moeilikste seisoene in terme van seisoensvoorspellings. Dit kan gedeeltelik toegeskryf word aan die baie veranderlike opstelling van see-oppervlaktemperature in beide die Indiese en Stille Oseaan. El Nino-toestande in terme van see-oppervlaktemperature het eers in Oktober 2018 die grens na El Nino oorgesteek nadat voorspellings aangedui het dat dit baie vroeër alreeds sou ontwikkel. Teen die einde van 2018 was daar steeds geen koppeling van El Nino met die oorliggende weersisteme nie met die Suidelike Ossilasie Indeks (SOI) wat steeds aan die La Nina-kant van neutraal was.  As daar verder na die opstelling van see-oppervlaktemperature gekyk word, is daar ‘n groot poel van koeler as normale see-oppervlakwater net suid van die Nino-gebiede. Dit is moontlik dat hierdie poel die normale effek van die Nino-gebiede kan neutraliseer. https://www.longpaddock.qld.gov.au/seasonal-climate-outlook/sea-surface-temperature/. Die nuutste aanduidings is dat El Nino moontlik alreeds ‘n piek begin bereik het en dalk kan begin om te verswak maar uit die geskiedenis weet ons daar is fases van ontwikkeling en dat dit weer kan versterk. Die “bottom line” is dat dit steeds ‘n groot mate van onsekerheid handhaaf.

Die Indiese Oseaan het ook baie groot variasie in oppervlaktemperatuurverspreiding getoon met koeler temperature teen die weskus van Australië maar warmer temperature in die sentrale tot westelike Indiese Oseaan. Dit het die limiet na die positiewe fase van die Indiese Oseaan Dipool (IOD) oorgesteek. ‘n Positiewe IOD is negatief vir reënval oor Suidelike Afrika. Die positiewe fase van die IOD het verswak sedert November en is nou in die neutrale fase.

 Verwagte reënval en temperatuur

Somerreënvalgebiede

Reënval

Korttermynvoorspellings wys verbeterde reënvaltoestande vanaf ongeveer 15 tot 23 Januarie oor die grootste deel van die land behalwe die westelike en suidwestelike dele van die Noord-Kaap en westelike dele van die Oos-Kaap. Daar bly egter ‘n baie groot mate van onsekerheid oor reënval vir die res van die Somerseisoen.

Daar is ‘n paar moontlike scenario’s vir die res van die seisoen met ‘n beraamde kans dat dit kan gebeur:

Westelike dele van die land (rofweg wes van die N1) maar sluit die verre westelike dele van die Noord-Kaap en Oos-Kaap uit waar swakker reënval verwag word:

  • Gemiddelde reënval vir Januarie en eerste deel van Februarie maar droër toestande vir die laaste deel van die seisoen met die effek van El Nino wat ‘n rol kan speel (70% kans).
  • El Nino se reaksie kan dalk nie tipies wees nie of El Nino kan vinnig begin verswak met goeie reënval vir die res van die seisoen (30% kans). Vergelyk 1987/88.

Oostelike dele van die land (oos van N1):

  • Ten minste gemiddelde reënval vir die res van die seisoen tot einde Maart. El Nino se effek nie ernstig nie (70% kans).
  • Ondergemiddelde reënval vir Februarie en Maart (30% kans).

Ryp

In ‘n ontleding van rypdatums vir verskillende gebiede is daar ‘n ongeveer 40% kans vir ligte ryp in die Bothaville omgewing voor 10 April en ‘n 20-30% kans vir matige tot swaar ryp tussen 20 en 30 April. Die risiko is heelwat laer na die noordwestlike produksiegebiede (Lichtenburg) met ‘n ongeveer 10% kans vir matige tot swaar ryp voor einde April. In 2007 het dit so vroeg as 20 Maart alreeds geryp maar in 2016 so laat as einde Mei.

Winterreënvalgebied

Ligte neerslae is moontlik met koue fronte wat steeds die suidelike dele van die land raak. Dit is veral na die Suidkus gedeeltes waar reën moontlik is in die volgende weke.

Namibië

Bykans dieselfde scenarios is van toepassing soos vir die westelike dele van Suid-Afrika. Die suidelike dele van Namibië kan gevoeg word by die westelike dele van die Noord-Kaap waar die kanse vir reën in die komende maande maar swak is.

Opsomming en gevolgtrekking

  • Reënval en landboutoestande het verbeter met ‘n klompie reën in die laaste week van Desember 2018 en eerste deel van Januarie 2019 maar ook steeds baie kol-kol. Min of geen reën in die westelike en suidwestelike dele van die land nie. Swakker toestande oor die westelike helfte van die land is baie moontlik vir komende maande.
  • Groot kommer oor weidingstoestande vir lewende hawe, veral oor die westelike dele van die land maar ook oor die res van die land.
  • Vroeë ryp is ‘n groot risiko vanjaar omdat die aanplantings so laat is.
  • El Nino ontwikkeling en die effek op klimaatstoestande bly onseker. Daar is sommige indikators wat aandui dat El Nino ‘n piek bereik het.

Vrywaring:  Die inligting vervat in hierdie verslag word op eie risiko gebruik en die opsteller/Santam of enige ander persoon/plek genoem in hierdie verslag neem geen verantwoordelikheid vir die akkuraatheid of toepaslikheid/interpretasie van inligting vervat in hierdie verslag nie.

What do you think?

0 points
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Om te vlieg op die rug van ‘n groen monster: 2019 Porsche 911 GT3 RS met Weissach Pakket

Jongboerkonferensie 2019: Tyd vir saamstaan