in ,

Eksterne parasiete in vee Deel 5: Moeilikheid met myte

(Bron: National Animal Disease Information Service United Kingdom.)

Die arme dier wat deurloop onder myte staan heeltyd en krap. Hierdie parasiete veroorsaak ՚n vreeslike gejeuk wat net deur skraap en skuur bevredig kan word. Die bees, skaap of bok sal dikwels so erg krap dat daar letsels vorm.

Dit lei ook tot ernstige gewigsverlies. Wanneer die vee ondersoek word sal ՚n mikroskopiese ondersoek van die wonde, vag of hare die parasiete se teenwoordigheid bevestig. Dit is ՚n belangrike stap, want die simptome kan maklik met ՚n ander toestand, siekte of parasiet verwar word. Net soos bosluise en luise, is myte agt-potig, maar hulle is nader verwant aan bosluise. Hulle wissel in grootte, maar die grootste is 2 mm lank.

Die meeste myte is spesie-spesifiek wat beteken dat daar nie tussen verskillende soorte vee besmettings kan plaasvind nie. Die enigste uitsondering is Sarcoptes sp wat op verskeie diere en die mens sal parasiteer. Myte versprei slegs deur direkte kontak tussen diere, of diere en voorwerpe soos klere of toerusting. Omdat hulle permanente parasiete is, kan hulle net vir kort tye sonder ՚n gasheer oorleef. Die hele lewensiklus — van eier tot sterfte — is ongeveer veertien dae.

Myte eet velvlokkies. Dit veroorsaak ontsteking en irritasie wat dan velontsteking (dermatitis) gee wat heeltyd jeuk.

՚n Ernstige geval van skurfte by beeste. Die dier se nekhare is afgeskuur.
(Bron: Government of Western Australia)

Beeste

By beeste veroorsaak myte skurfte. Dit is min dat beeste mytbesmettings kry as hulle gereeld gedip word. Veilings is egter ՚n plek waar die meeste besmettings floreer omdat so baie diere so nou in kontak is. Beeste wat ondervoed is of spanning beleef is vatbaar vir parasiete. Dit is nie noodsaaklik om te identifiseer watter myt die beeste besmet nie, want die behandeling bly dieselfde.

Die verskeie soorte wat beeste kan besmet is:

Chorioptes bovis word op beeste gevind. (Bron: Daktaridudu on Wikicommons)

Chorioptes

Hierdie parasiete veroorsaak die meeste skurfte. Eers is letsels te sien op die pote en dan by die stertwortel. Bulle se skrotums word ook maklik besmet. Beeste skuur teen voorwerpe en die letsels wat vorm is haarlose kolle.

Psooptes natalensis

Die nek, skof en stertwortel toon die swaarste besmetting.

Sarcoptes scabie

Kondisie is ՚n bepalende faktor vir hierdie myt se besmetting. Die parasiete teiken haarlose dele, die nek, stertwortel en rug. In ernstige gevalle veroorsaak dit velverdikking en voue. Beeste is die kwesbaarste gedurende die laatwinter.

Demodex

Hierdie myt is ՚n permanente parasiet wat altyd op haarfolikels teenwoordig is. Hulle veroorsaak slegs die toestand wanneer die beeste in ՚n swak kondisie is, maar dit is ook selde dat dit gebeur. Die simptome is haarlose kolle, maar daar vorm ook puisies.

Psororgates bovis

Daar is slegs een so geval aangeteken in Suid-Afrika na die dier vir ՚n verlengde tydperk met piretroïede-middels behandel was.

Behandeling van myte in beeste

Amitras as dipmiddel is ՚n goeie bestryding van myte. ՚n Dipmiddel van organofosfaat kan ook gebruik word, asook makrosikliese laktone in die vorm van inspuit- of opgietmiddels. Herhaal die behandeling na twee weke en vermy besmette kampe vir sewentien dae om herbesmetting te voorkom.

Skape

Die skaapbrandsiektemyt (Psoroptes communis ovis) veroorsaak skaapbrandsiekte wat die wolbedryf ernstig bedreig. Die rede hiervoor is dat die vag onomkeerbaar deur die myt, asook die skaap wat skuur en pluk, beskadig word. Die ekonomiese impak is rampspoedig, veral omdat wol ՚n belangrike uitvoerproduk is. Uitbrake moet dadelik aangemeld word by die naaste staatsveearts wat dit amptelik diagnoseer. Myte byt die skaap en voed dan op die vog wat uitgeskei word. Die wonde ontsteek en vorm ՚n kors wat geleidelik vergroot. Die parasiet is gewoonlik in die buitenste rand van die letsel. Die myte kan oorgedra word deur gereedskap, ander diere, heinings en voertuie. Die parasiete versprei vinniger as wat die siekte opgemerk word. Meeste besmettings word eers in die winter geïdentifiseer. ՚n Verdere impak op ՚n skaapboerdery is dat die ramme weier om die ooie te dek of ooie weier om lammers te soog.

Psoroptes ovis, die skaapmyt, lyk so
onder ՚n mikroskoop. (Bron: Parasitipedia)

Voorkoming en behandeling van skaapbrandsiekte

Jaarlikse dip of inspuit van skape nadat hulle geskeer is help skaapbrandsiekte voorkom. Nuut aangekoopte skape moet in kwarantyn gehou word terwyl hulle twee behandelings — tien dae uitmekaar — ontvang. Skeerders moet altyd skoon oorpakke dra en goeie heinings sal rondloperskape van jou trop af weghou. Besmette skape kan behandel word met twee sessies, tien dae uitmekaar. Gebruik dipmiddels wat skape heeltemal benat. Geregistreerde middels sluit in organofosfaat, siazinon, deltametrien en amitraz wat in hoër konsentrasie gebruik moet word. Maak seker dat die regte gebruiksmetode vir elkeen gevolg word. Inspuitings met makrosikliese laktone kan ook as behandeling gebruik word.

Australiese jeukmyt (Psorogates)

Hierdie parasiet is selde die oorsaak van skaapbrandsiekte, maar ‘n besmetting van hierdie myte toon dieselfde simptome. Dit is egter minder ernstig en hoef nie by die staatsveearts gerapporteer word nie.

Sarcoptes sp

Hierdie besmetting word gewoonlik op die kop en gesig waargeneem.

Hierdie skaap het skaapbrandsiekte wat deur myte veroorsaak word. (Bron:
Alan R Walker on Wikicommons)

Bokke

Skaapbrandsiekmyte oorleef net vir kort tye op bokke, want bokke is nie permanente gashere nie. Skurfte by bokke word deur sowel psoroptes sp as saracoptes veroorsaak. Dit word aangetref in die ore. Chorioptes is meestal op die bene of pote. Dieselfde behandeling as vir skape kan gebruik word, maar maak seker dat die spesifieke middels veilig is vir gebruik op bokke.

Verwysings:

Government of Western Australia (2022). Lice infestations on cattle. Agric.wa.gov.au. www.agric.wa.gov. au/livestock-parasites/lice-infestations-cattle.

NADIS Animal Health Skills – Ectoparasites of Cattle. 2022. Available: www.nadis.org.uk/diseasea-z/cattle/ectoparasites-of-cattle/ [2022, July 21].

D. Hostetler, R.M. Hopper 2004, Encyclopedia of Meat Sciences, Elsevier, Junquera, P. (2022) PARASITIPEDIA [Online]. Parasitipedia.net. Available at www.parasitipedia.net.

Oberem, P. (2006) Siektes en parasiete van beeste, skape en bokke in Suid-Afrika. Pretoria: Afrivet Business Management.

What do you think?

0 points
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Successful rabbit farming with Tiger Animal Feeds: What a farmer needs to know – Part 2

South Africa first country globally to launch automatic on the Mahindra Pik Up