in ,

Die hantering van melkbeeste – Deel 1: Ken en verstaan ’n melkkoei se siklusse

This post is also available in: English

Vir so lank as wat koeie gemelk word, bestaan die kuns om koeie so te versorg dat hulle meer melk produseer, gesond en op hulle gemak is. Koeie pas maklik aan, maar sorg moet gedra word om hulle skoon, droog, koel en uit die modder te hou. Tydens hantering van die koeie moet geduld, reelmatigheid en sorgsaamheid oor hulle behoeftes aan die dag gelê word.

Daar moet verder toegesien word dat koeie in ՚n omgewing leef waar die spanning wat hulle ondervind tot ՚n minimum beperk word. Elke koei het haar eie eienskappe, gewaarwordings en weerstand teen siektes wat haar melkproduksie beïnvloed. Dit is dus noodsaaklik om deeglike kennis van elke koei te hê ten einde ՚n suksesvolle melkery, verhoogde melkopbrengste en doeltreffende bestuur van die kudde moontlik te maak. Hoe groter die kennis van elke koei, hoe meer verstaanbaar word hulle optrede.

Daarom kan dit nie oorbeklemtoon word hoe belangrik die funksie van die melkkoeihanteerder is nie. Hierdie mense moet ՚n aanvoeling, liefde vir en kennis van die koeie hê. Hulle optrede moet altyd onberispelik, kalm en in belang van die koeie wees.

Wisseling van personeel moet tot ՚n minimum beperk word. Die aanpassing van die melkkoei by haar omgewing is net so belangrik vir melkproduksie as haar aanpassing by die kudde en die mens. Die loopgange, wagkraal, melkportaal, navoereenheid, behuising, krale of kampe is die omgewing waar sy leef en produseer. Al hierdie omgewingsfaktore is mensgemaak en dikwels ontstaan die vraag of die belange van die koei of die belange van die eienaar gedien word.

In die volgende reeks gaan ons veral die klem plaas op die hantering en hanteringsgeriewe van melkbeeste, maar eers ՚n bietjie agtergrond oor koeie en hulle produksiesiklusse.

1. Kuddesamestelling

As algemene riglyn kan die volgende persentasies vir ՚n kuddesamestelling gebruik word:

• Koeie in produksie – 45%

• Droë koeie – 10%

• Verse: Tien maande tot voor kalwing – 24%

• Verse: Ses weke tot tien maande – 13%

• Kalwers: Geboorte tot ses weke – 8%

2. Produksiesiklus

Die produksiesiklus of tussenkalwingsperiode (TKP) is die periode in ՚n koei se lewe tussen die geboorte van een kalf en haar volgende kalf. Die aanbevole doelwitte vir TKP is (Departement van Landbou, KwaZulu-Natal, 1995):

• ՚n Gemiddelde tydperk van 365 dae.

• Geen koei behoort ՚n TKP van korter as 330 dae te hê nie, 90% van 330 tot 400 dae en minder as 10% ՚n TKP van meer as 400 dae.

Die TKP word beter verstaan as dit opgedeel word in afsonderlike komponente, soos geïllustreer in Figuur 1.

Figuur 1: Diagrammatiese voorstelling van die periodes en gebeurtenisse in die tussenkalwingsperiode van ՚n melkkoei.

2.1. Laktasieperiode

Die tydperk vanaf kalwing totdat die  koei opgedroog is, is die laktasieperiode en die periode waartydens die koei melk produseer. Die duur van hierdie periode is gewoonlik 300 tot 305  dae (43 weke) met grense van 265 tot 340 dae (38 tot 49 weke). Die tydperk van die laktasieperiode hang af van die oop periode en die produksievlak.

2.2. Oop periode (OP)

Dit is die tydperk vanaf kalwing tot herkonsepsie. Hierdie tydperk hang af van die vrywillige wagperiode en die teelperiode. Die duur van hierdie periode is gemiddeld 85 dae (12 weke) met grense van 45 tot 120 dae (sewe tot 17 weke).

2.3. Vrywillige wagperiode (VWP)

Dit is die minimum tyd wat die boer besluit om toe te laat tussen kalwing en die eerste dekking. Gewoonlik 45 tot 60 dae. Teling voor 60 dae (agt weke) na kalwing word gewoonlik nie aanbeveel nie. Indien die VWP wel minder as 60 dae is, moet dit ten minste nie minder as 45 dae wees nie, en die koeie moet skoon en vir die tweede keer op hitte wees.

2.4. Teelperiode (TP)

Die teelperiode is die oop periode minus die VWP (TP = OP – VWP), met ander woorde die tyd vanaf die einde van die VWP tot konsepsie. Die tydperk van hierdie periode hang af van die aantal dekkings per konsepsie en die aantal kere wat ՚n koei op hitte was.

2.5. Dragtigheidsperiode

Die tydperk vanaf konsepsie tot kalwing is die dragtigheidsperiode en duur gewoonlik 280 tot 285 dae. Dit wissel eff ens vir verskillende rasse en is ook afhanklik van die geslag van die kalf, maar vir praktiese doeleindes kan dit geneem word as 280 dae (40 weke).

2.6. Droë periode

Dit is die periode vanaf die einde van laktasie totdat die koei weer kalf. Dis gewoonlik 56 dae (doelwit is 45 tot 57 dae) bereken vanaf die konsepsiedatum, met ander woorde konsepsiedatum plus 224 dae gee die datum waarop die koei opgedroog moet word.

Lae produseerders, koeie wat siek was of koeie met verlengde dekkings (oop periodes), kan moontlik onekonomiese lae vlakke van produksie bereik voor 56 dae van wanneer die volgende kalf verwag kan word, en het dus ՚n droë periode langer as 56 dae. Die lengte van die dragtigheidsperiode is ook wisselend van aard en mag dalk nie presies 280 dae wees nie, met die gevolg dat die lengte van die droë periode met ongeveer ՚n week wissel.

Die droë periode is nodig om ՚n koei tyd toe te laat om haar liggaamsreserwes aan te vul, veral minerale wat uitgeput is tydens laktasie en ook om die uierweefsel kans te gee om ineen te draai en te vernuwe voor die volgende laktasie. ՚n Droë periode van minder as 45 dae sal ՚n nadelige uitwerking op die volgende laktasieperiode hê.

2.7. Voorkalwingsperiode

Sowat ses weke voor die verwagte kalwingsdatum, kan die koei bykomende voer ontvang om haar liggaamsreserwes aan te vul, om sodoende te verseker dat sy in ՚n goeie toestand is wanneer sy kalf (die koei moet nie oorgekondisioneer wees nie) en dat haar rumen mikro-organismes aangepas is vir kragvoer.

Volgende keer bespreek ons die verskillende melkbeesrasse en hulle eienskappe. Met dank aan LNR-Landbouingenieurswese vir die gebruik van hulle Handleiding vir Melkbeeshantering. Besoek www.arc.agric.za.

What do you think?

0 points
Upvote Downvote

Total votes: 0

Upvotes: 0

Upvotes percentage: 0.000000%

Downvotes: 0

Downvotes percentage: 0.000000%

hilux toyota

2020 Hilux Legend: Die beste nou selfs beter

Agri4all bied alles waarmee jy kan boer op een werf